Talofa fanau Niutao

Tenei ne toe sae mai - ko tai mafana loa te galo atu. Kae lei me tenei loa e isi
se loto taumafai kote mea ke tumau te fakasokosoko o tatou i mea tau internet.

E isi se tala fakafiafia loto ne logo matou ikonei mai ia Pat me koi te gasuesue
te fenua o fakalei feitu kesekese i tulaga tau atiakega - kae maise ko
taumafaiga kite feitu tau te aoakoga.

I te tala a Pat me ite Kilisimasi tenei ko fano mo Tuasaga Fou ne malolo atu aia
mo tena kaiga ki Niutao. E isi ake foki ne fanau Niutao ne malolo fakatasi latou
i taimi tena. Ne gali te malologa me ne fakaaoga latou ne te fenua (Kaupule) o
fai tusaga ite workshop ne fakatoka ne latou. Te workshop ne fakaataata iei
tulaga kesekese o taumafaiga ke lei tulaga o fanau Niutao i akoakoga. Kaati se
taumate ko tuku loa kia Pat ke fakalauefa (fakakatoa) mai neia tala ote
workshop.

Te mea taua e matea atu kote loto naunau o toeaina i uta i te fenua o tatou o
fai aofaga ki te lei o akoakoga o fanau o Niutao mo te lei/ manuia o te fenua i
aso fakamuli - pela foki mo kaiga. Te agaaga lagona tenei se mea e fakataua kii
loa neau, me ko sau loa te taumafaiga tenei mai te fenua. Kae lago ne fanau
Niutao galue kola ne malolo atu ki te fenua. I tulaga la penei, e taua loa ke
galue tasi a te Kaupule pela foki mo te Falekauple o Niutao mo tou fanau konei e
isi ne atamai o latou i mea tau te Education mo maga ei o ia tau te planning,
administration, etc. E tokouke fanau o tatou konei ko lasi te atamai o latou i
feitu konei. Te manatu taua ke titi manatu mai koulua me sea te ata sau-katoa mo
Niutao euiga mo mea tau te akoakoga.

Kae mai te manatu vaivai mai konei - se tulaga maluga kii tenei ko oko tatou
kiei, maise kote gasue o te fenua o fakatoka a palani penei.

E isi se taumafaiga a te Malo o Tuvalu i tausaga tenei ko teka atu ki te
fakatoga o palani a Malo o Fenua. Mai Niutao ne fakatasi mai kite akoakoga tena
ko Pikona mo Takamio (?) (te tamaliki a Foilape mo Nola). Kae mai Niutao i
Funafuti, ne fakatasi atu kite akoakoga ko Vete mo Taufala. E uke manatu taua ne
avaka ne latou konei, kae ite fakatokaga o palani konei, ko Failautui o Kaupule
o Fenua mo Planners, ke fakafoki ne latou te ata o te palani nefakatoka i
Funafuti ki fenua o latou o toe sautala fakalei mo takitaki fakatasi mo te fenua
kiluga i manatu o latou mo te feitu loa tau te atiakega o fenua o latou. Tenei
ne logo atu ia Vete ite vaiaso ko teka atu nei me seki oti loa te galuega tena.
Kaati e fakatau atu ke na gasuesue a Pikona i Niutao mo tena planner ke na
fakaoti te palani o Niutao, ko te mea ma taelagoa ei!!

Te feitu taua e tasi ko te muna faka-Niutao kite gana palagi tenei "Plan". Te
mea e iloa ne tatou me te kau mua o Niutao ne tino foki loa fai ite fuafuaga mo
fakatauga o mea tau te olaga - te muna tela e fai sale ki pot penei kote "pule".
Ite mafaufauga o sui o Niutao kite workshop tena, e uke a muna Niutao ne fakatu
ake ne latou ke fili mai ei te igoa ote 'strategic/ corporate plan' a Niutao. E
tasi te muna ne sae ake ko te muna tela "tasi peia". Ko seiloa atu loa a muna
nei, kae e iloa atu se muna foki o te pule io me ko te koso talo!!

Kae fakamuli atu nei fua ne ogo atu ia Vete me te igoa nei ote palani a Niutao
ko te "Noti o Niutao".

I taku fakatau loa me se muna taua me ia Niutao loa te muna kae loto foki tena
uiga!!! Te mafaufauga maluga mai konei,ko tatou fanau Niutao salalau ke fai
tusaga katoa loa ki te "Noti o Niutao" tena koi fakatutu ake. E talitonu au me
ka gali ma fai e fai manatu tatou kite taumafaiga tenei i Niutao ko te mea ke
tai avake kiluga te iloa mo te taumata a tatou ki tulaga kesekese o te atiakega
o Niutao. Kaati la tenei te taimi ke fakaaoga lua mataili o matemate kae faitau
kaumana mo peau ote olaga konei e fakasese mai i tou tafa.

Ko fanatu kia koulua ke titi mai lua manatu.

Ke ola te fale.


Feue